Geprikkeld
Een middagje lekker op het terras
Ik zit op een terrasje in de stad met mijn moeder, een wirwar aan
mensen om ons heen. Ik hoor ze praten en lachen, ik ruik de parfum en deodorant
die ze dragen. Ik zie mensen voorbij lopen en hoor de tasjes die ze dragen
tegen elkaar aan piepen. Ook hoor ik hoe hun voeten de grond raken. Als ik om
mij heen kijk, zie ik één groot palet aan kleuren. Ieder mens draagt andere
kleuren kleding. De winkels zijn behangen met advertenties, gedrukt op
felgekleurde posters. Op straat liggen hier en daar felgekleurde lege
verpakkingen van lege producten, die mensen gewoon op straat gegooid hebben. De
gebouwen om mij heen hebben allemaal andere vormen en kleuren. Ik hoor de
vogels, die gezellig in de bomen zitten te fluiten. Ook voel ik de zonnestralen
op mijn huid en ik voel en hoor hoe de wind blaast. De terrasjes zitten vol en
mensen zitten gezellig met elkaar te kletsen en te eten. Ik hoor het bestek dat
ze gebruiken tegen elkaar aan tikken. Ik ruik de geur van verschillend
etenswaar allemaal door elkaar heen en ik hoor hoe de mensen om mij heen op hun
eten kauwen.
Welkom in een dagje terrassen in mijn wereld!
Prikkelverwerking
Kort gezegd zijn prikkels alles wat je waarneemt met je zintuigen. Dit
zijn externe prikkels (alles wat je ziet, voelt, hoort, proeft en ruikt) en
interne prikkels (gedachten en emoties). Uit onderzoek is gebleken dat wij 11
miljoen prikkels per seconde waarnemen. Deze informatie moet verwerkt worden in
onze hersenen. Het grootste deel van deze sensorische waarnemingen wordt gelukkig
niet bewust waargenomen, zodat we niet overspoeld raken door die miljoenen niet
belangrijke prikkels. Bij iemand zonder autisme worden deze dus gefilterd.
Hoofd- en bijzaken worden gescheiden, waardoor onnuttige informatie
buitengesloten wordt. Doordat mensen zonder autisme van nature zo'n filter
hebben, hebben zij minder moeite om informatie en prikkels te verwerken.
Daardoor kunnen zij zich bijvoorbeeld makkelijker concentreren, raken minder
snel moe van het ondernemen van activiteiten en zijn minder snel "geprikkeld".
Waarom ben jij nou zo geprikkeld?
Dat alle geluiden, kleuren en geuren zo hard bij mij binnen komen, komt
doordat ik autisme heb. Autisme wordt ook wel een prikkelverwerkingsstoornis
genoemd. Al mijn hele leven komen prikkels ongefilterd bij mij binnen. Ik heb
een dunner filter die de hoofd- en bijzaken dus moeilijker kan scheiden.
Daardoor komt er te veel, of incomplete, informatie mijn hersens binnen. Daardoor
heb ik meer tijd nodig om informatie te verwerken en hier betekenis aan te
verlenen. Pas sinds 2018 heb ik de diagnose autisme en kan ik plaatsen waardoor
ik moeite heb met het verwerken van wat ik bijvoorbeeld zie en hoor. Een dagje
terrassen is voor mij erg leuk en gezellig. Ik kan er dus ook echt van genieten
om samen met familie of vrienden ergens een drankje te drinken, of een hapje te
eten. Echter is het voor mij ook een vermoeiende onderneming en kan het soms
veel stress opleveren. De gevolgen van zo'n drukke activiteit is dat als ik
thuis kom, ik vaak compleet 'gesloopt' ben. Ik ben er dan echt aan toe om
rustig op de bank iets voor mijzelf te doen, of even een powernap te nemen. Ik
heb dan tijd nodig om te verwerken wat ik heb meegemaakt in een dagdeel (in dit
geval een middagje op het terras zitten). Het ondernemen van een activiteit kost
mij dan ook veel energie en ik raak hier sneller door overbelast.
"Stel je niet zo aan"
... we zijn allemaal wel eens een beetje moe. Natuurlijk zijn mensen
zonder autisme ook wel eens moe van een dagje leuke, of intensieve dingen doen.
Echter is dit niet te vergelijken met de overprikkeling die kan ontstaan vanuit
het autisme. Vaak wordt deze gebagatelliseerd, maar het is een symptoom dat serieus
genomen moet worden. Overprikkeling is namelijk een ernstige vorm van stress.
Als deze gedurende een langere tijd opspeelt, dan kan dit het denken blokkeren
en kunnen mensen last krijgen van huilbuien, intense vermoeidheid en fysieke
klachten. Ook kan het zijn dat iemand geïrriteerd kan reageren en niet meer
goed kan functioneren in het dagelijks leven. Het is dus ontzettend belangrijk
om overprikkeling tijdig te signaleren, zodat de gevolgen van de overprikkeling
voorkomen of beperkt kunnen worden.
Hoe kan je overprikkeling doseren en verminderen?
Overprikkeling zal gedurende de dag altijd ontstaan, maar er zijn wel
manieren om prikkels te doseren en beperken. Persoonlijk vind ik het prettig om
"schakelmomenten" in te plannen. Dat zijn momenten dat ik bewust rust pak om de
informatie, die ik gedurende een periode van de dag heb binnen gekregen, op
mijn eigen manier te kunnen verwerken. Op zulke momenten bevind ik mij graag in
de natuur, knuffel ik mijn huisdieren, of luister ik mijn favoriete muziek. Ook
vind ik het op zulke momenten fijn om mij op de bank in mijn zachte dekentje te
nestelen en een warme kop thee te drinken. Als ik bijvoorbeeld naar een
restaurant ga, dan loop ik regelmatig even naar het toilet, om even aan de
drukte om mij heen te ontsnappen. Het is maar een klein schakelmomentje, maar
wel belangrijk voor mij om zo de overprikkeling te beperken. Ook tijdens
bezoekjes aan vrienden of familie, pak ik even mijn moment om prikkels te
verwerken. Dit doe ik door bijvoorbeeld even buiten een luchtje te scheppen. Verder
helpen meditatieoefeningen mij om met spanning, stress en overprikkeling om te
gaan. Door mij te richten op mijn lichaam en ademhaling, lukt het om ongewenste
lichamelijke gewaarwordingen, gedachten en overprikkeling gemakkelijker los te
laten. Zo zijn er tal van manieren om overprikkeling binnen en buitens huis te
doseren en te verminderen.
